Lise
5 dakika
2 mini soruDolandırıcılığın anatomisi
“Aciliyet, otorite, ödül: bunlardan biri seni acele ettiriyorsa dur.”
Tanış1
Çoğu dolandırıcılık teknik bir hack’le değil, senin düşünce hızını ve duygularını hedef alarak çalışır. Üç klasik düğme var:
1) Aciliyet
“Hesabın 10 dakika içinde kapanacak!” Acele ettirilince beynin kısa yoldan karar verir.
2) Otorite
“Ben bankadanım / kargo firmasındayım / polisim.” Otorite tonu sorgulamanı azaltır.
3) Ödül veya korku
“Çekilişi kazandın!” ya da “Cezan var!” İki duygu da mantığı susturur.
Hızlı savunma
- Dur, 10 saniye nefes al.
- Kanalı değiştir: Gelen aramayı kapatıp kurumu resmî numarasından ara.
- Kimse senden şifre, kod ya da para acil olarak istemez.
Dene2
Bir SMS: “Paketiniz gümrükte bekliyor, 1 saat içinde ödeme yapmazsanız iade edilecek.” Bağlantı içeriyor.
Hangi ipucu en belirgin?
Süre baskısı (1 saat) klasik aciliyet düğmesidir. Bağlantıya değil, kargo firmasının kendi uygulamasına bak.
Bir mesaj “Kazandın! 10 dakika içinde talep et!” diyor.
Hangi iki düğme çalışıyor?
Ödül vaadi ve süre baskısı birlikte klasik bir tuzaktır.
Uygula3
Bu hafta gelen bir “acil” mesajı bul ve hangi düğmeye bastığını (aciliyet/otorite/ödül) işaretle.
